Paket Lastiği Karar Modeli

Hayatımızda büyük değişimlere yol açacak önemli kararları almak bazen çok sancılı olabilir. Bir kariyer değişikliği, hiç bilmediğimiz bir ülkede yaşamak, evlenmek ya da boşanmak ilk akla gelenler olmak ile birlikte bizim için önemli olan her konuda benzer bir süreci yaşayabiliriz.   Bu tip kararlar sunduğu fırsatlar ile bizi cezbederken, vazgeçmek/feda etmek zorunda kalacaklarımız ise bizi düşündürür. Adete iki seçenek arasında sıkışıp kalırız.

Stratejik kararlar kitabında Mikael Krogenus ve Roman Tschappler bu durumu paket lastiği modeli ile tarif etmektedir. Modele göre bizi tutan ve kendine çeken iki seçenek birer paket lastiği ile bizi sarmaktadır. Her iki yönden çeken bu lastikler birlikte zıt yönlü bir çekim kuvveti oluşturur. Bizi gergin ve karar veremez bir noktada bırakır. İki seçenek arasında sıkışıp kaldığımız gerilimi yaratır.

Bu nokrada iki kritik soru ile resmi netleştirebiliriz;

  • Seni tutan ne?
  • Seni çeken ne?

Bu yaklaşım durumu artı ve eksileri ile değerlendirmekten çok daha güçlü bir yaklaşımdır. Tutan/Çeken modeli, artı/eksi modeli gibi kendi içerisinde olumsuzluk çağrıştıran bir başlık içermez. Gerilimi yaratan iki iyi seçeneği objektif olarak ortaya koyar.

Tutanları ve çekenleri listelemek gerilimi yaratan ve bizi sıkıştıran etkenleri ortaya çıkarmak için güzel bir başlangıç sağlar. Yine de hareket etmek için bundan fazlasına ihtiyacımız var. Paket lastiği metaforundan yola çıkarak kuvvetler arasındaki dengeyi bir tarafa doğru bozmamız gerektiği söyleyebiliriz. Bunun için tutanları ve çekenleri puanlamak, vazgeçebileceğimiz maddeleri elemek gibi farklı yöntemler uygulayabiliriz.

Kararlarımızı verirken unutmamamız gereken bir nokta hangi yöntem ile ne kadar yi analiz edersek edelim birşeyleri gözden kaçırmamız, birşeylerin beklemediğimiz gibi gelişmesinin her zaman olasılıklar dahilinde olduğudur. Her ne karar verirsek verelim, karar vermek rahatlatıcı bir süreçtir. O gergin anlarda imkansız gibi gözükse de seçimlerimiz çok nadiren geri dönülemez sonuçlar üretir. Hayat bize farklı zamanlar da farklı yollar gösterir.